ĐỊCH Y CÓ TỒN TẠI Ở VIỆT NAM HAY KHÔNG?

ĐỊCH Y CÓ TỒN TẠI Ở VIỆT NAM HAY KHÔNG?
DocumentObject.png

Xin quyền tác giả

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Enim integer varius faucibus tellus.

Gửi yêu cầu

ĐỊCH Y CÓ TỒN TẠI Ở VIỆT NAM HAY KHÔNG?

Tác giả: Kiet T Tran

Gần đây có nhiều tranh luận về sự tồn tại của Địch y và các bản phỏng dựng của Vietnam Centre. Có người bảo không có bằng chứng nào cho thấy áo tồn tại cả, nên đừng phỏng dựng, vì sản phẩm 90% đều phỏng thẳng từ tư liệu Trung Quốc chứ không phải Việt Nam. Có người bảo tuy không có hiện vật, nhưng trong sử sách có nhắc đến, thì đã tồn tại. Vậy mình xin đính chính hết việc này.
 
Cái từ Địch y xuất hiện ở đâu trong tư liệu Việt Nam? Đó là từ văn tế một vị Chiêu Nghi trong Tang thương ngẫu lục 《桑滄偶錄》:
 
“褘翟命服,流輝無間其存亡;馬鬣漏泉,賁飭有光於溟漠。”
 
Dịch: Mệnh phục Huy địch, vẻ vang không kể mất còn; nấm mộ tuyền đài, trang trí sáng ngời trời đất. (Huy Địch là chỉ Địch y)
 
Vậy đây là bằng chứng cho sự tồn tại của áo? Không hẳn.
 
Trong lịch sử phương Đông, các từ liên quan đến Địch y (Địch y là chỉ loại áo có hoa văn chim trĩ: Huy y, Du địch, và Khuyết địch) không nhất thiết đang chỉ tới áo, mà là chỉ tới sự uy nghi của bậc Hậu cung. Ngay cả nhà Thanh và nhà Nguyễn cũng nhắc đến Địch y trong văn tế các vị trong Hậu cung, nhằm chỉ sự uy nghi của họ, chứ không có nghĩa là họ đang mặc Địch y.
 
Văn tế Tuệ Hiền Hoàng Quý Phi nhà Thanh trong Hoàng triều văn điển 《皇朝文典》:
 
“允稱翟褕,佩女史之箴銘。”
 
Dịch: Xứng đáng được xưng Địch du, là ngọc bội của người, là bài châm bài minh của lịch sử. (Địch du là chỉ Địch y)
 
Văn tế Nghi Thiên Thái hoàng thái hậu trong Khâm định Đại Nam hội điển 《欽定大南會典》:
 
“褘褕耀彩,玉律調而。”
 
Dịch: Huy Du soi rọi rực rỡ, quy tắc bằng ngọc được điều chỉnh thế.(Huy Du là chỉ Địch Y)
 
Nếu theo phái "Lê sơ có Địch y vì trong văn tế có nhắc đến", thì cũng phải nên nói rằng Cao Quý phi nhà Thanh và Từ Dụ Thái hậu nhà Nguyễn cũng mặc Địch y. Nhưng sự thật là hai thời đại này đều không tồn tại Địch y.
 
Có người cho rằng thời Lê sơ phỏng Minh phục, nên chắc chắn cũng sẽ phỏng luôn đồ nữ. Suy nghĩ vậy cũng không đúng. Tư liệu đều nói rằng nhà Nguyễn tham khảo Tam tài đồ hội của nhà Minh để làm y quan, và trong sách đó cũng có Địch y. Nhưng nhà Nguyễn lại không phỏng luôn Địch y mà mặc.
 
Sự thật là nếu tham khảo hết mọi thời đại trong lịch sử Đông Á, y quan được tham khảo chuẩn xác nhất đa phần đều là áo nam khi thiết triều và các lễ tế. Áo nữ đều biến hoá rất nhanh bất kể luật ra sao.
 
Triều Tiên noi theo áo Minh mà mặc rất chỉnh tề đến thời mạt kì, rất ít thay đổi, nhưng áo nữ lại biến hoá đa dạng, còn có yếu tố của Mông Nguyên.
 
Nhật Bản học thẳng nhà Đường, nhưng hậu cung lại không học Địch y, tự biên tự diễn.
 
Hậu cung Việt Nam từ thời Lê sơ trở về trước quá ít tư liệu, không thể tham khảo, còn thời Lê trung hưng thì mơ hồ, chỉ có thể phỏng theo tượng phi tần công chúa đã bị yếu tố Phật giáo ảnh hưởng, không biết có đúng hay không. Nhà Nguyễn tuy học Minh, nhưng đồ phụ nữ lại khác hẳn, từ quy chế đến hình thức.
 
Ý kiến riêng của mình: chúng ta còn không biết Địch y có thật sự tồn tại ở Việt Nam hay không, nhưng nếu tra theo tư liệu và ý nghĩa từ Địch y thì khả năng cao nhất là không có.
 
Chúng ta nên tạm ngưng phỏng dựng và vẽ về Địch y, vì chúng ta thú thật 1 tư liệu cũng không có. Đến khi có tư liệu mới được đào ra ở đâu đó thì mới tiếp tục làm, chứ bây giờ mình phỏng 100% theo tranh TQ, rồi họ bảo mình đạo tranh họ thì cũng không phải là sai. Nói rằng "văn hoá giống nhau thì đương nhiên áo mũ sẽ tương đồng" không thích hợp ở đây khi áo mũ ta làm là phỏng thẳng từ hiện vật của họ.
 
Còn các bạn "không tìm được không có nghĩa là không có": vâng, nhưng không có nghĩa là có. Giờ bảo không tìm được tư liệu chứng minh nhà Lê sơ không mặc mã diện quần của Trung Quốc, có nghĩa là họ có thể có mặc? Cái gì cũng không có thì mình nên phỏng dựng cái khác, như hậu cung Lê trung hưng chẳng hạn.
 
Ảnh minh hoạ: Lấy từ hình của Lê Huy Mộng trong group Bật mí - Cà khịa - Bóc phốt Cổ phong
Donate Box
Donate

Donate cho tác giả

Gửi bình luận
Xem tất cả 0 bình luận

Tất cả bình luận

    © Bản quyền 2021, VIET HISTORY