"MŨ XUNG THIÊN" CỦA VUA LÊ - CHÚA TRỊNH TRÔNG NHƯ THẾ NÀO?

"MŨ XUNG THIÊN" CỦA VUA LÊ - CHÚA TRỊNH TRÔNG NHƯ THẾ NÀO?
DocumentObject.png

Xin quyền tác giả

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Enim integer varius faucibus tellus.

Gửi yêu cầu

"MŨ XUNG THIÊN" CỦA VUA LÊ - CHÚA TRỊNH TRÔNG NHƯ THẾ NÀO?

​Khi nghe đến tên gọi "mũ Xung Thiên" chắc chắn nhiều người sẽ không hình dung được nó như thế nào nhưng nếu nhắc đến chiếc mũ mà các ông vua đội trong phim cổ trang của Trung Quốc thời Minh và của Hàn Quốc thời Joseon thì họ sẽ biết.

​Và câu hỏi được đặt ra là: Mũ Xung Thiên là gì và trong lịch sử Việt Nam thì các triều vua có sử dụng loại mũ này không?

​+ Đối với câu hỏi: "Mũ Xung Thiên là gì?", tôi xin dẫn khái niệm từ cuốn Ngàn năm áo mũ của nhà nghiên cứu Trần Quang Đức:

​(Mũ) Xung Thiên là dạng mũ có kiểu dáng như mũ Phốc Đầu, riêng hai cánh chuồn hướng lên trời.

​Đây là loại mũ Thường phục của các vua thời Lê sơ, và là mũ Triều phục của vua Lê - chúa Trịnh, cũng như của vua Nguyễn sau này.

​Nhà nghiên cứu cũng cho biết thêm: Theo quy chế của nhà Minh và Triều Tiên, loại mũ Thường triều của vua là mũ Dực Thiện, cũng có hai cánh chuồn hướng lên trời, song hầu hết là những mũ trơn, không có trang sức.

​Riêng vua Minh ngoài mũ trơn, còn có loại mũ được sức trang sức hình rồng vàng, hoa vàng và bác sơn vàng.

​+ Đối với câu hỏi: "Trong lịch sử Việt Nam thì các triều vua có sử dụng loại mũ này không?", tôi xin dẫn 1 số đoạn trong Đại Việt Sử ký Toàn thư và Lịch triều hiến chương loại chí để trả lời:

​Thứ nhất, theo “Đại Việt Sử ký Toàn thư” vào mùa hạ, tháng 5, năm Đinh Tỵ [1437], Thái giám Lương Đăng dâng sớ thư lên để vua xem, đại ý nói:

​"Về lễ thì có lễ đại triều và lễ thường triều.

​Tế trời, cáo miếu, ngày thánh tiết, ngày chính đám, thì làm lễ đại triều, hoàng đế mặc áo cổn, đội mũ miện, lên ngồi ngai báu, trăm quan đều mặc triều phục đội mũ chầu. Còn những ngày mồng một, ngày rằm hằng tháng thì Hoàng đế mặc áo bào vàng, đội mũ xung thiên, ngồi ngai báu, trăm quan đều mặc công phục, đội mũ.

​Lễ thường triều thì hoàng đế mặc áo bào vàng, đội mũ xung thiên, ngồi sập vàng, trăm quan mặc thường phục cổ tròn, đội mũ sa đen…".

​Thư ấy dâng lên, vua sai ông định ra các quy chế. Lương Đăng nhân đó dâng lên quy chế về mũ áo. Vua theo lời bàn của ông, rồi làm theo.

​Như vậy, qua đoạn ghi chép trong Toàn thư, chúng ta biết rằng: Từ niên hiệu Thiệu Bình năm thứ 4 (tức năm 1437 - đời Lê Thái Tông), theo lệnh của vua, Lỗ bộ ty giám Lương Đăng đã định ra quy chế về mũ áo triều đình và được nhà vua chấp thuận. Việc vua đội mũ Xung thiên trong lễ thường triều dưới thời Lê sơ cũng bắt đầu từ đây.

​Thứ hai, theo “Lịch triều hiến chương loại chí”, đời Lê Thái Tông, năm Thiệu Bình thứ 4 [1437], theo lời tâu của Lương Đăng, những khi tế trời, tế tôn miếu, lễ thánh tiết, tết Nguyên đán, vua mặc áo long cổn, đội mũ miện, lên ngự bảo toạ; còn lễ thường triều, những ngày mồng một và ngày rằm hằng tháng, thì mặc áo hoàng bào, đội mũ xung thiên, lên ngự kim toạ. (Xung thiên tức là mũ phác đầu, có hai cánh trỏ lên trời nên gọi là xung thiên)”.

​Cũng như Toàn thư, Loại chí đề cập đến sự kiện Lương Đăng định ra quy chế về mũ áo triều đình, trong đó có nhắc đến mũ Xung Thiên.
​Tuy nhiên, rõ hơn Toàn thư, Loại chí đã giải thích vì sao mũ có tên gọi là Xung thiên.

​Đặc biệt, sách cũng cho biết một vài thông tin về việc sử dụng mũ Xung thiên, cụ thể như sau:

​- Từ thời (Lê) Trung Hưng về sau, trong các lễ lớn như đăng cơ, tiến tôn và ban chiếu, Vua đều đội mũ Xung thiên, mặc áo hoàng bào, đeo đai ngọc;

​- Chúa Trịnh trong các đại lễ như yết Nam Giao và tiến tôn đều mặc áo bào tía, đội mũ Xung thiên, đeo đai ngọc.

​NGUỒN THAM KHẢO


​1. Viện Khoa học Xã hội Việt Nam - Viện Sử học, Phan Huy Chú, Tổ phiên dịch Viện Sử học dịch và chú giải (2007), Lịch triều hiến chương loại chí - tập một, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.

​2. Bản in Nội các quan bản: Mộc bản khắc năm Chính Hòa thứ 18 (1697) - Hoàng Văn Lâu (dịch và chú thích), GS. Hà Văn Tấn (hiệu đính - 2004), Đại Việt Sử ký Toàn thư tập II, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội.

​3. Trần Quang Đức (2017), Ngàn năm áo mũ - Lịch sử trang phục Việt Nam giai đoạn 1009 - 1945, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.​

Donate Box
Donate

Donate cho tác giả

Gửi bình luận
Xem tất cả 0 bình luận

Tất cả bình luận

    © Bản quyền 2021, VIET HISTORY