VIỆT SỬ GIAI THOẠI

Người kể chuyện Sử

Chuyện chưa kể về đội Cẩm Y Vệ của Đại Việt

Chia sẻ với bạn bè :

Cẩm Y vệ là một cơ quan giám sát được vua Minh Thái Tổ thành lập để giám sát hành vị của tất cả quan lại. Cẩm Y vệ do hoàng đế trực tiếp quản lý và có quyền truy xét, tra khảo phạm nhân không cần thông qua các cấp xét xử thông thường.

Cẩm Y vệ nhà Minh cũng từng đến nước ta để điều tra về việc Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần hay bắt các tướng nhà Minh thua trận trước vua Lê Thái Tổ.

Tại nước ta, triều Lê Sơ cũng có thành lập Cẩm Y vệ và qua những ghi chép còn lại thì có thể khẳng định vào thời vua Lê Thánh Tông thì Cẩm Y vệ không đơn thuần chỉ là một đội cấm quân bảo vệ hoàng đế.

Sử thần thời Lê Thánh Tông nói “(Vua) Đặt hai vệ Cẩm y, Kim ngô các ty Thần vũ, Điện tiền…, lấy người thân làm chức chỉ huy, dùng họ nhà mẹ làm việc duyệt xét. Lại chọn bề tôi tin cẩn để làm nanh vuốt tay chân, như bọn Nguyễn Phục, Hàng Nhân Thiêm, Đỗ Hùng, Vũ Lân đều hầu quanh tả hữu.

Vua chỉ rũ áo khoanh tay mà trong nước yên ổn.” Qua lời bàn có thể thấy vua Lê Thánh Tông bề ngoài tỏ ra không quan tâm nhưng bên trong lại sử dụng những người tin cẩn để giám sát mọi việc như Nguyễn Phục là gia thần thủa tiềm để của vua Lê Thành Tông và là cẩm y vệ đô chỉ huy sứ đầu tiên.

Thời vua Lê Thành Tông thì Cẩm y vệ có quyền lực rất lớn, có thể giám sát, điều tra, hặc tội các quan; ngoài ra Cẩm y vệ còn tham gia vào các hoạt động quân sự hay giám sát nghiêm ngặt hoạt động của các sứ giả ngoại quốc.

Tuy nhiên đến thời sau thì quyền lực của Cẩm y vệ đã dần bị giảm bớt khi vua Lê Hiến Tông tách việc xét hỏi riêng ra và giao cho các văn thần đảm nhiệm, vua Lê Tương Dực, thì lập thêm hai vệ mới xếp trên cẩm y vệ. Kết thúc khi người đứng đầu Cẩm y vệ là Trịnh Duy Sản đang đêm kéo quân vào giết vua Lê Tương Dực.


Việc đầu tiên của Cẩm Y vệ được toàn thư chép lại là bắt giữ và xét hỏi Lại bộ thượng thư Nguyễn Như Đổ vì việc biên chép người được thuyên bổ không rõ ràng.


Đội Cẩm Y Vệ của Đại Việt
Đội Cẩm Y Vệ của Đại Việt

Tháng 8 năm Hồng Đức thứ 2(1471) vua định lại chức trách của các quan xét sử án thì có giao Cẩm Y vệ xét kiện, nếu có trường hợp nào oan khuất, thê thảm thì phải tâu lên, hằng ngày phải thân hành tới xét hỏi.

Tháng 11, trong sắc dụ các quan ở Sơn Nam vua có trách họ chỉ chăm hạch sách dân chúng không lo những việc lợi cho dân như đắp đê, bắt giữ cường hào… hạn cho 100 ngày phải thay đổi, nếu không sẽ sai Cẩm y vê đi điều tra.

Tháng 10 năm Hồng Đức thứ 3(1472) vua định lễ triều nghi, lệnh nếu các quan khi vào chầu mà không chỉnh tề thì Cẩm y vệ bắt giữ, trị tội.
Tháng 4 năm Hồng Đức thứ 4(1473) Định chế độ lương bổng cho các quan trong ngoài thì Cẩm y vệ được định lệ cấp lương bổng riêng không theo thứ bậc bình thường.

Tháng 3 năm Hồng Đức thứ 8(1477) Định lại thể lệ tuyển dụng con cháu của quan viên, công thần. Ai muốn học võ thì cho vào học tập ở Cẩm y vệ.

Tháng 11 năm Hồng Đức thứ 10(1479) ra sắc chỉ sai Phó đoán sự vệ Cẩm y Trần Bảo và Đô chỉ huy thiêm sự. Phạm Nhân Kính đến phủ Trấn Ninh để trù tính tại chỗ, lo liệu chứa lương.

Tháng 8 năm Hồng Đức 11(1480) Người châu Tư Lăng nước ngoài tràn vào châu Lộc Bình, cướp lấy của cải và trâu bò súc vật của bọn Hoàng Lô, Mã Bát ở Lộc Bình mang đi. Quan thủ bị Lê Đình Hoán không biết ngăn giữ: xin giao cho vệ Cầm y bắt hỏi tội.

Tháng 10 năm Hồng Đức thứ 15(1484) ra sắc chỉ rằng con cháu các công thần khai quốc nếu có sức vóc thì sung làm tuấn sĩ Cẩm y vệ.

Tháng 11 năm Hồng Đức thứ 16(1485) có lệnh rằng “Nếu sứ thần các nước Chiêm Thành, Lão Qua, Xiêm La, Trảo Oa, Lạt Gia và đầu mục phụ trách các trấn biên giới đến quán Hội Đồng thì vệ Cẩm y sai kỳ quân các ty Tráng sĩ, ngũ thành binh mã và lang tướng đều phải theo đúng phép mà trông giữ, nghiêm ngặt canh phòng, cho những khi đi lại trên đường, vào chầu ra mắt cũng phải dẫn đưa sau trước, xua đuổi bọn tiểu nội, bọn nô tỳ công tư, không cho chúng được đến gần hỏi han, trao đổi trò chuyện, để xảy ra tiết lộ sự tình, dụ dỗ gây tệ hại.

Nếu giám quan phụ trách không biết phòng ngừa nghiêm ngặt, lấy tình riêng mà dung túng, thì các kỳ bài tráng sĩ ty Xá nhân vệ Cẩm y cứ thực tâu lên để bắt về trị tội.”


Đội Cẩm Y Vệ trong Lịch sử Việt Nam
Đội Cẩm Y Vệ trong Lịch sử Việt Nam

Tháng 2 năm Hồng Đức thứ 21(1490), sai Hàn lâm viện, Khoa, Đài, Cẩm y vệ hiệu uý đi các phủ, huyện phát thóc công cho dân nghèo vay ăn, vì các phủ huyện Kinh Môn cày cấy không được, dân nhiều người chết đói.

Tháng 5 định rằng Ty thị vệ của vệ Cẩm y khi vào sổ thì ở dưới các ty Tráng sĩ, Canh phiên và Xá nhân.

Tháng 8 năm Hồng Đức thứ 22(1491) 9, sai các Chỉ huy, Hiệu uý, Bách hộ của vệ Cẩm y và Kim ngô tới các xứ thừa tuyên gần,khơi tháo nước úng làm hại lúa mạ.

Tháng 11 năm Hồng Đức thứ 27(1496) ra sắc chỉ cho các trưởng quan nha môn phải chọn lọc các tướng dưới quyền mình, ai giỏi thì giữ lại còn kẻ nào tham ô, hèn kém thì truất bỏ.

Người nào dám lựa chọn không thực để cho còn nhiều kẻ bỉ ổi tham nhũng thì ty xá nhân của Cẩm y vệ thân hành điều tra rồi hặc tâu lên để trị tội.

Tháng 11 Năm Cảnh Thống thứ 2(1499) vua Lê Hiến Tông Có sắc chỉ đặt riêng ty Đình uý. Trước đây, theo lệ đời Hồng Đức, ty Đình uý thuộc vệ Cẩm y, hễ có người nào tội nặng, án đáng ngờ, thiên tử có chiếu chỉ xuống, thì ty ấy vâng mệnh xét hỏi.

Đến đây, không để thuộc vệ Cẩm y nữa, mà đặt chỉ huy sứ ty, chỉ huy đồng tri, chỉ huy thiêm sự, mỗi chức một viên, đều dùng nho thần, rồi đặt tách riêng ra, lựa chọn văn thần chức cao, xứng đáng để làm.

Tháng 4 năm Hồng Thuận thứ 2(1510) vua Lê Tương Dực Xuống chiếu đặt hai vệ Thiên vũ và Thánh uy, chức ở trên vệ Cẩm y và Kim ngô. Kiểu mũ dùng mũ đỏ có cánh nạm vàng, thêu phụng đỏ.

Tháng 4 năm Hồng Thuận thứ 8(1516) Trịnh Duy Sản là người giúp vua Lê Tương Dực lên ngôi và sau lại có công dẹp loạn Trần Tuân nên được giao coi vệ Cẩm y. Vua Lê Tương Dực làm nhiều việc thất đức, Duy Sản nhiều lần can gián làm trái ý vua, bị phạt trượng. Sản liền bày mưu phế vua để lập vua khác.

Nhân có Trần Cảo làm loạn, Sản dẫn quân nói là đi đánh giặc nhưng đang đêm kéo quân vào cửa Bắc thần, vua nghe tin tưởng là giặc kéo đến, chạy đến trước nhà Thái học thì gặp Duy San và bị Sản sai võ sĩ giết chết.

Về cấu tạo của Cẩm y vệ thì Cương Mục dẫn sách Hồng đức thiên nam dư tập ghi :

Dũng sĩ các ti ở Cẩm Y vệ gồm 20 ti : Ngân Đao, Tróc Sinh, Nghi Vệ, Tài Quan,Hiệu Lệnh, Địch Vạn, Thiên Mã, Kỳ Thủ, Đình Úy, Thủ Ngữ, Phục Ba, Ngân Thương, Hãn Vệ, Du Nỗ, Thần Uy, Phi Kỵ, Thần Xạ, Thanh Lộ, Xá Nhân và Kỳ Bài.

  • Tráng sĩ các ti thuộc Cẩm Y gồm 18 ti: Địch Vạn, Phục Ba, Xá Nhân, Tuấn Sĩ,Thần Uy, Phi Kỵ, Ngoại Trực, Hiệu Lệnh, Đình Úy, Nghi Vệ, Minh Tiên, Kỳ Bài, Du Nỗ,Xuy Kim, Tráng Nỗ, Ngũ Thành bình mã, Tượng Cứu và Mã Cứu.
    Các vệ sở thuộc Cẩm Y có bốn vệ tuần tượng:
  • Tiền vệ gồm 5 sở: Chiết Xung, Hùng Lực, Oai Phong, Tráng Nghị và Phấn Mãnh.
  • Tả vệ gồm 5 sở: Đại Tráng, Hoả Mãnh, Kính Uy, Thần Thắng và Phấn Nhuệ.
  • Hữu vệ gồm 5 sở: Uy Nhuệ, Uy Dũng, Chấn Địch, Đô Lỗ và Khắc Tiệp.
  • Hậu vệ gồm 5 sở: Tựu Lãng, Cầm Chí, Thành Nhạc, Cảng Hà và Quỵ Lâm.

Theo Fanpage LinhS.vn

Xem thêm :


Copyright © All rights reserved. | Việt Sử Giai Thoại by VIỆT SỬ MEDIA.