Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc

Các Cuộc Kháng Chiến

Triều đình nhà Trần ngoài việc triệu tập hội nghị Bình Than để quyết định phương lược chiến đấu thì còn mở ra một cuộc hội nghị khác với tinh thần dân chủ vô tiền khoáng hậu thời trung cổ – vào tháng chạp năm Giáp Thân 1285 – sử gọi là hội nghị Diên Hồng. 

Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc
Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc

Sau khi bị đánh bại nhục nhã vào năm 1258, qua suốt 27 năm đe dọa đủ phương diện vẫn không khuất phục được nhà Trần, cuối cùng Hốt Tất Liệt cũng quyết định cử con trai là Trấn Nam Vương – Thoát Hoan cầm theo 50 vạn quân phối hợp cùng với đạo quân đánh Chiêm Thành của Toa Đô sang xâm lược nước ta…

Nhà Tống lúc này đã diệt vong, xứ sở Đại Việt nhỏ bé như rung lên với đạo quân xâm lược hùng mạnh và khét tiếng nhất trong lịch sử – quân đội Nguyên Mông. Triều đình nhà Trần ngoài việc triệu tập hội nghị Bình Than để quyết định phương lược chiến đấu thì còn mở ra một cuộc hội nghị khác với tinh thần dân chủ vô tiền khoáng hậu thời trung cổ – vào tháng chạp năm Giáp Thân 1285 – sử gọi là hội nghị Diên Hồng. 

Lần đầu tiên trong đời, các bô lão khắp cả nước được Hoàng đế ban yến và hỏi kế sách chống giặc nên tất cả đều phấn chấn và vô cùng tự hào. Mặc cho tuổi tác đã cao, nhưng ý chí của các cụ vẫn hừng hực cháy bỏng, lòng quyết tâm sáng rực sử sách đến nhiều đời sau.

Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc
Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc

“Đại Việt sử kí toàn thư” chép : 

“Tháng 12, Trần Phủ từ Nguyên trở về, tâu rằng vua Nguyên sai bọn thái tử Trấn Nam Vương Thoát Hoan, Bình Chương A Lạt và A Lý Hải Nha đem quân lấy cớ mượn đường đi đánh Chiêm Thành, chia đường vào cướp nước ta.

Thượng hoàng triệu phụ lão trong nước họp ở thềm điện Diên Hồng, ban yến và hỏi kế đánh giặc. Các phụ lão đều nói “đánh”, muôn người cùng hô một tiếng, như bật ra từ một cửa miệng.

Sử thần Ngô Sĩ Liên viết : “Giặc Hồ vào cướp là nạn lớn của đất nước. Hai vua hiệp mưu, bầy tôi họp bàn, há lại không có kế sách gì chống giặc mà phải đợi ban yến rồi hỏi kế sách ở các bô lão hay sao? Ấy bởi Thánh Tông muốn làm thế để xét lòng thành ủng hộ của dân và cũng để dân nghe lời dụ hỏi mà cảm kích rồi hăng hái lên thôi. Đó là giữ được cái nghĩa của cổ nhân, kính dưỡng người già để xin lời hay vậy”.

Lời bàn:

Hội nghị Diên Hồng: Bài học quý báu về nguyên lý tôn trọng dân chủ, lấy dân làm gốc
Hội nghị Diên Hồng

Cổ nhân có câu: “Làm lật thuyền mới thấy sức mạnh của dân như nước”. Công tích của nhà Trần sở dĩ được toàn vẹn và lẫy lừng là vì họ đã tạo được một hậu cứ vô cùng vững chắc và luôn ở thế bất bại, đó là sự thống nhất lòng dân. Nên quân giặc dù hung bạo đến đâu mà đụng đến một dân tộc đồng tâm thì đều không thể thắng, vì đồng tâm là “chính tâm”, mà chính thì đương nhiên sẽ thắng tà. 

Vậy nên một bậc đế vương “cao cao tại thượng” như Thánh Tông mới trang trọng ban yến mà hỏi ý kiến nhân dân, vì ông hiểu được sức mạnh của “chính nghĩa” và luôn tôn trọng nó. Sự tôn kính thật tâm đó đã đem đến cho ông và triều đình những vinh quang sáng chói nhất. Còn những kẻ ngạo mạn ỷ quyền, coi thường dân chủ, đàn áp nhân dân ắt sẽ không có tiền đồ xán lạn, họ sớm muộn gì cũng bị chìm lấp dưới bánh xe lịch sử mà thôi.

Xem thêm : Từ Tào Phi đến Nguyễn Huệ và câu chuyện anh em “nồi da xáo thịt”

Tác giả Minh Bảo

Minh Bảo