Nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn

Thiên Cổ Kỳ Án

Về nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn cho đến nay vẫn còn nhiều điều chưa sáng tỏ và được nhiều bạn đọc sử đem ra để chê trách vua Quang Trung. Hãy cùng tìm hiểu thêm về vấn đề này với ý kiến luận giải của tác giả Minh Đức sau đây.

Việc này được ghi nhận lại trong chính sử nhà Nguyễn, cụ thể như sau:

“Tháng 9, ngày Ất hợi [ 9/8/1801], sửa lại sơn lăng.

Trước kia giặc Tây Sơn Nguyễn Văn Huệ tham bạo vô lễ, nghe nói chỗ đất phía sau lăng Kim Ngọc (tức lăng Trường Mậu) [lăng của chúa Ninh Nguyễn Phúc Thái] rất tốt, định đem hài cốt vợ táng ở đó. Hôm đào huyệt, bỗng có hai con cọp ở bụi rậm nhảy ra, gầm thét vồ cắn, quân giặc sợ chạy. Huệ ghét, không muốn chôn nữa. Sau Huệ đánh trận hay thua, người ta đều nói các lăng liệt thánh [các chúa Nguyễn] khí tốt nghi ngút, nghiệp đế tất dấy.

Huệ bực tức, sai đồ đảng đào các lăng, mở lấy hài cốt quăng xuống vực. Lăng Hoàng Khảo ở Cư Hóa [lăng Cơ Thánh của Nguyễn Phúc Côn, thân sinh vua Gia Long] Huệ cũng sai Đô đốc Nguyễn Văn Ngũ đào vứt hài cốt xuống vực ở trước lăng. Nhà Ngũ ở xã Kim Long bỗng phát hỏa. Ngũ trông thấy ngọn lửa chạy về. Người xã Cư Hóa là Nguyễn Ngọc Huyên cùng với con là Ngọc Hồ, Ngọc Đoài ban đêm lặn xuống nước lấy vụng hài cốt ấy đem giấu một nơi. Đến nay, Huyên đem việc tâu lên.

Vua thương xót vô cùng, thân đến xem chỗ ấy, thì vực đã bồi cát mấy chục trượng. Tức thì sai chọn ngày lành làm lễ cáo và an táng lại. Các lăng đều theo nền cũ mà xây cao lên. Ngày Kỷ hợi [1/11/1801], vua thân đến tế cáo, nghẹn ngào sa lệ, bầy tôi đều khóc cả. Sai đổi xã Cư Hóa làm xã Cư Chính, cho dân miễn dao dịch làm hộ lăng. Cho Huyên làm Cai đội (năm Minh Mệnh thứ 11[1830] phong An Ninh bá, lập đền thờ ở núi Cư Chính) con là Ngọc Hồ, Ngọc Đoài tòng quân ở Bình Định cũng được gọi về hậu thưởng cho” – Nguồn: Đại Nam Thực lục I, tr.466

Và một đoạn trong Nguyễn Phúc Tộc thế phả:

“Theo truyền thuyết, khi Tây Sơn khai quật hài cốt đức Hưng Tổ ném xuống sông thì một hôm Nguyễn Ngọc Huyên bỏ lưới bắt cá, sau ba lần đều thấy cái sọ nằm trong lưới. Huyên cho là sọ của một vị nào anh linh nên kiếm nơi an táng tử tế. Khi vua Gia Long lên ngôi, đi tìm lại hài cốt của thân phụ, nghe người làng tường thuật, ngài cho đòi Ngọc Huyên bảo chỉ chỗ. Khi đào được sọ lên, vua chích huyết ở tay mình cho giọt vào sọ, sọ liền hút những giọt huyết này (lối thử này cho biết mối liên hệ cốt nhục giữa hai người)”.

Nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn
Nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn

Ở đây mình xin phân tích lại một số vấn đề.

Thứ nhất là ở động cơ

Trong đoạn trên sử nhà Nguyễn đề cập động cơ Nguyễn Huệ làm như vậy là vì “đánh trận hay thua” và muốn triệt đi hương hỏa nhà Nguyễn để giành chiến thắng, tiêu diệt hoàn toàn Nguyễn Ánh.

Cái đoạn “đánh trận hay thua” thì chắc không cần phải bàn tới, dù sao thì cách viết vuốt đuôi này của sử gia nhà Nguyễn cũng có thể hiểu được. Nhưng hãy xem thử tình thế của Nguyễn Huệ ở giai đoạn này là gì?

Giai đoạn từ năm 1788 trở đi, những hành động của Nguyễn Huệ mục đích chính là để chinh phục Bắc Hà, cho nên mối bận tâm lớn nhất của Nguyễn Huệ lúc đó không phải là Nguyễn Ánh mà là: các thế lực phù Lê, chúa Trịnh, nhà Thanh, có thể có cả quân Xiêm, Ai Lao, và ông anh của mình Nguyễn Nhạc (Theo ghi nhận của các giáo sĩ, Nguyễn Nhạc đã ít nhất 2 lần đánh lên chỗ của Nguyễn Huệ).

Nếu vậy, có thể thấy rằng, sự tồn tại của Nguyễn Ánh lúc đó là một trợ lực không hệ nhỏ của Nguyễn Huệ giúp Nguyễn Huệ chia lửa ở chiến trường phía Nam, khiến Nguyễn Nhạc không thể dốc toàn lực đánh mình. Và kể cả là đến sau chiến thắng xuân Kỷ Dâu, Nguyễn Ánh càng là cái cớ danh chính ngôn thuận để Nguyễn Huệ xuất quân xuôi Nam thu phục vùng lãnh thổ của Nguyễn Nhạc (Điều này được nhắc đến trong chiếu lên ngôi của Nguyễn Huệ khi Nguyễn Nhạc lúc đó đã đồng ý nhượng bộ chỉ làm chủ vùng Quy Nhơn để xin em vào cứu).

Cho nên, động cơ đào lăng để cố triệt hạ Nguyễn Ánh vào lúc này quả thật khó có thể tin được.

Nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn
Nghi án Nguyễn Huệ cho quật mồ chín đời Chúa Nguyễn vẫn còn nhiều uẩn khúc.

Thứ hai là chúng ta nói về vấn đề phong thủy

Phong thủy xuất phát từ Trung Quốc từ thời Ngụy Tấn, có rất nhiều mảng trong phong thủy, mà ở đây chúng ta chỉ bàn tới vấn đề long mạch và táng.

Trong đoạn sử trên có nói Nguyễn Huệ muốn táng vợ mình vào lăng Kim Ngọc vì đây là nơi đất tốt. Mà các bạn cần hiểu rằng trong quan niệm thời này, nữ nhân có vai trò rất thấp trong xã hội và tư tưởng của mọi người, nhất nam ghi hữu, thập nữ ghi vô, vợ chỉ được cho là một dạng người ngoài nên việc táng vợ vào đất để lấy phong thủy là chuyện không ai nghĩ đến, người ta chỉ lấy phần mộ cha, mẹ tổ tiên để táng vào mà thôi. (Đây là nói chuyện dựa trên suy nghĩ thời đó và vấn đề phong thủy). Đó là còn chưa kể, Nguyễn Huệ luôn muốn dời đô về Nghệ An, nếu táng vào Phú Xuân thì rốt cuộc đất vượng khí của kinh đô nằm ở đâu? Trước đó đã sai Nguyễn Thiếp xem phong thủy ở Nghệ An để làm kinh đô, giờ lại đòi táng ở Phú Xuân?

Thứ ba là, Nguyễn Huệ táng vợ nào vào đó?

Theo Đại Nam chính biên liệt truyện, Nguyễn Huệ có 6 người vợ, chính cung hoàng hậu của Nguyễn Huệ mất vào năm 1791, tức là sau thời điểm xảy ra vụ việc đào các một năm, Ngọc Hân thì càng không phải, các bà vợ còn lại đa số đều có kết cục khá thảm, người bị Nguyễn Ánh bắt giết (Trần Thị Quy), người thì trốn đi, nói chung không thấy ghi nhận vợ nào của Nguyễn Huệ chết vào thời điểm này, nếu là chết ở thời điểm trước đó thì càng vô lý, vì không lẽ về tận dưới quê bốc mộ để đi vào đây táng.

Một tình tiết đáng ngờ nữa là: Người thực hiện việc đào lăng (theo sử nhà Nguyễn) là Đô đốc Nguyễn Văn Ngũ chỉ bị xử chém. Với vô vàn các hình phạt tàn khốc mà Gia Long áp dụng cho những người theo Tây Sơn như voi giày, phanh thây, tùng xẻo, xỉ nhục thi hài … Liệu một người chính tay xúc đổ hài cốt các chúa Nguyễn xuống sông trong đó có cả cha của Nguyễn Ánh, lại có thể được nương nhẹ đến như vậy?

Một đoạn sử liệu tự viết về kẻ thù của mình mà lại có nhiều đoạn tự mâu thuẫn lẫn nhau đến thế thì độ đáng tin của nó quả thật rất khó nói, nhất là việc sửa sử để nói xấu về Tây Sơn và nhà Lê của các sử gia nhà Nguyễn đã có rất nhiều tiền lệ.

Bài cùng tác giả : Bản Quân lệnh vua Quang Trung gửi cho Ngô Văn Sở và bộ binh Bắc Hà

Tác giả Minh Đức.

Minh Đức
Follow tôi: