VIỆT SỬ GIAI THOẠI

Người kể chuyện Sử

Thăng Long Tứ Trấn – chuyện về bốn ngôi đền huyền thoại của đất kinh kỳ

Chia sẻ với bạn bè :

Thăng Long Tứ Trấn là tên gọi để chỉ bốn ngôi đền nằm ở bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc có nhiệm vụ trấn giữ bốn phương của Thăng Long trước kia, và bốn ngôi đền này được coi là linh khí của Thăng Long xưa và của Hà Nội ngày nay, đó là:

  • 1* Đền Bạch Mã trấn ở phía Đông
  • 2* Đền Voi Phục trấn ở phía Tây
  • 3* Đền Kim Liên trấn ở phía Nam
  • 4* Đền Quán Thánh trấn ở phía Bắc
  • Mỗi ngôi đền thờ một vị thần mang ý nghĩa và có nguồn gốc khác nhau.

Đền Bạch Mã – một trong Thăng Long Tứ Trấn

Đền Bạch Mã - một trong Thăng Long Tứ Trấn
Đền Bạch Mã – một trong Thăng Long Tứ Trấn

Hiện nay nằm ở số nhà 76 phố Hàng Buồm, thuộc quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ngôi đền thờ thần Long Đỗ hay còn gọi là Bạch Mã, đây là vị thần bảo hộ kinh thành Thăng Long. Dân chúng Thăng Long xưa rất tôn sùng ngài, bởi ngài là vị thần rất thiêng.

Tương truyền một viên quan đô hộ của Trung hoa tên là Cao Biền khi sang nước ta đã cho xây đắp thành Đại La, trong lúc xây thường xuyên có một vị thần hiện lên tự xưng là thần Long Đỗ kèm theo mưa to, gió lớn, ánh sáng chói lòa và đã có cuộc đấu phép với Cao Biền.

Cao Biền bị thua nên sợ hãi cho lập đền thờ thần Long Đỗ ở phía Đông. Tới năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long định đắp thành nhưng nhiều lần đắp lên lại bị sụp đổ. Vua cho người đến đền Long Đỗ cầu khấn. Đêm về nhà vua nằm mơ thấy một con ngựa trắng từ trong đền đi ra, ngựa đi đến đâu để lại dấu chân đến đó, đi hết các ngả đường rồi lại quay về và biến mất. Vua sai quân lính đắp thành theo vết chân ngựa trắng, quả nhiên thành đứng vững.

Bên trong đền Bạch Mã
Bên trong đền Bạch Mã

Thần Long Đỗ được vua Lý Thái Tổ phong làm thành hoàng kinh thành Thăng Long. Từ đó, đền được mang tên “Bạch Mã tối linh từ” và ngày càng được tu bổ.

Đây là một di tích tiêu biểu của phố cổ Hà Nội, hiện còn lưu giữ được nhiều di vật có giá trị tiêu biểu như các bia đá ghi sự tích của đền, sự tích thần Long Đỗ, các đạo sắc phong thần, các nghi lễ cùng quá trình trùng tu tôn tạo có niên đại từ đời Lê đến đời Nguyễn .

Thăng Long Tứ Trấn – Đền Voi Phục

Thăng Long Tứ Trấn - Đền Voi Phục
Thăng Long Tứ Trấn – Đền Voi Phục

Đền Voi Phục dựng trên đất làng Thủ Lệ, phường Cầu Giấy, ở phía tây Thủ đô.

Đền còn được gọi là Thủ Lệ hay Linh Lang, đền thờ vị thần Linh Lang Đại Vương. Đền nằm trên địa bàn phường Cầu Giấy, Ba Đình, Hà Nội. Xưa kia, đền Voi Phục thâm u nép dưới những tán cổ thụ quanh năm xanh tốt, cạnh ngôi làng Thủ Lệ thanh bình.

Trong tiềm thức dân gian, đền Voi Phục thờ thần Linh Lang, vị thần được tin là giúp nhà vua coi sóc sự an bình cho phía Tây hoàng thành, được người dân tôn kính thờ phụng. Theo thần tích, đức thánh Linh Lang đại vương nguyên là hoàng tử thứ 4 của vua Lý Thánh Tông và bà Hạo Nương, cung phi thứ 9.

Thuở ấy quân Tống và quân Chiêm sang xâm lược nước ta, thế giặc rất mạnh, nhà vua sai người đi chiêu mộ người tài để đánh giặc. Hoàng tử nghe tin tâu với vua ban cho một lá cờ hồng, một cây giáo dài, một thớt voi để đi đánh giặc.

Bên trong Đền Voi Phục

Sứ giả vui mừng vội về tâu lại với nhà vua. Nhà vua bèn cấp đủ những thứ hoàng tử yêu cầu, ngoài ra còn cấp thêm hơn năm nghìn binh mã. Nhận được đồ vật vua ban, hoàng tử thét lớn: “Ta là thiên tướng”. Con voi nghe tiếng thét bèn phủ phục xuống để hoàng tử ngồi lên.

Trên lưng voi, hoàng tử chỉ đạo binh mã, nghĩa sĩ đánh tan quân giặc. Nhà vua muốn truyền ngôi cho hoàng tử nhưng hoàng tử không nhận chỉ xin về ở trại Thủ Lệ và đã mất tại đây. Nhà vua cho lập đền thờ ngay tại nền nhà. Bởi vậy ngôi đền thờ ngài còn có tên là đền Voi Phục, là một trong tứ trấn Thăng Long vang danh thuở xưa.

ĐỀN KIM LIÊN

Đình này thuộc làng Kim Liên cũ, nay là phường Phương Liên, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

Kim Liên là ngôi đền linh thiêng trấn giữ ở phía Nam, nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương. Tương truyền thần là con trai của Lạc Long Quân và Âu Cơ, là một trong 50 người con theo mẹ lên núi, đã cùng Sơn Tinh chống lại Thuỷ Tinh mang lại bình yên cho nhân dân.

Theo tài liệu lưu giữ tại đền, đền Kim Liên được vua Lý Thái Tổ cho xây dựng ngay sau khi lập kinh đô Thăng Long nhằm mục đích bảo vệ kinh thành mới ở hướng Nam. Năm 1509 quân đội của Lê Tương Dực từ Thanh Hoá tiến về Thăng Long lật đổ Lê Uy Mục khi đã qua đây, thấy đền thờ Cao Sơn Đại Vương liền vào xin phù hộ. Sau đó sự nghiệp của Tương Dực bắt đầu thành công. Nhớ ơn thần đã ngầm giúp, vua Lê Tương Dực cho lập lại đền thờ to đẹp hơn.

Sau này người dân làng Kim Liên đã lập thêm cổng tam quan, bổ sung một số kiến trúc mới tạo thành đình Kim Liên, trong đền và đình còn thờ Tam Phủ, thờ Mẫu…

Ngoài Cao Sơn Đại Vương, trong đền và đình này còn thờ Tam Phủ, thờ Mẫu, và thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trên các bộ phận kiến trúc các họa tiết trang trí được thể hiện sinh động, công phu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Hậu cung là một nếp nhà ba gian dọc, xây gạch trần mái lợp ngói ta, trong nhà xây vòm cuốn… Đền Kim Liên hiện còn lưu giữ được tấm bia đá cổ được dựng từ năm 1772 khắc thần tích và bài minh ca ngợi Thần được soạn từ năm 1510 và 39 đạo sắc phong của các triều đại.

Hàng năm vào ngày 16 tháng 3 âm lịch, người dân làng Kim Liên lại tổ chức mở hội truyền thống, nghe lễ tế để báo đáp ơn thần.

ĐỀN QUÁN THÁNH

Đền Quán Thánh - Thăng Long Tứ Trấn
Đền Quán Thánh – Thăng Long Tứ Trấn

Đền Quán Thánh còn được gọi là Trấn Vũ Quán, là nơi tu luyện của các đạo sĩ thuộc đạo Giáo, thờ thần Huyền Thiên Trấn Vũ. Theo thần thoại Việt Nam, thần nhiều lần giúp dân trừ tà ma, yêu quái, đánh đuổi ngoại xâm.

Nằm ở Hồ Tây trong một khuôn viên xinh đẹp rộng lớn, đền Quán Thánh là một trong bốn “Thăng Long Tứ Trấn” của Thăng Long xưa. Đây là một trong những ngôi chùa cổ nhất ở Hà Nội. Nó là một di tích lịch sử và văn hóa được xây dựng vào thế kỷ thứ 11.

Đền Quán Thánh được vua Lý Thái Tổ cho xây dựng vào năm 1010 để trấn giữ phía Bắc kinh thành. Nổi bật nhất trong đền là pho tượng Huyền Thiên Trấn Vũ ngồi trên bệ đá xanh cao 1,5m có dáng vẻ đồ sộ, uy nghiêm. Pho tượng được đúc bằng đồng đen cao gần 4 mét, nặng 4.000 kg thể hiện trình độ nghệ thuật đúc đồng tinh xảo của các nghệ nhân làng Ngũ Xã.

Đền Quán Thánh có kiến trúc tôn nghiêm, trước cổng có 4 trụ cao, cổng tam quan xây trên những phiến đá lớn. Ngoài pho tượng Huyền Thiên Trấn Vũ bằng đồng đen, đền hiện còn lưu giữ nhiều di vật có giá trị, đáng chú ý là quả chuông lớn có niên đại năm Đinh Tỵ 1677, biển đồng làm từ thời Thiệu Trị 1841.

Ngày nay người dân Hà Nội có thói quen, vào những ngày đầu năm mới âm lịch lại nô nức đi lễ đủ cả bốn đền thuộc Thăng Long tứ trấn.

Tác giả Viet Cuong Sarraut sưu tầm và biên tập.


Copyright © All rights reserved. | Việt Sử Giai Thoại by VIỆT SỬ MEDIA.